Sjeverozapadno od Bojmunata, makadamskim putem, uz rub polja, prostire se selo Radanovci. Selo se ranije zvalo Radanović, a dobilo je ime po Radanovićima, koji su nekada ovdje živjeli. Stanovnike ovog sela susjedi cijene kao vrijedne, marljive, „radine“ (od radan) ljude, koji svojski obavljaju svoj posao. Može biti da je pohvalan smisao imena ovoga sela formiran od te njihove osobine.

Radanovcima, kao dio naselja, pripada selo Dubrava, čije su kuće „sakrivene“ u visokoj hrastovoj šumi. Dubravom, inače mještani zovu šumu, gaj od hrastova drveća.

Radanovci zauzimaju sjeverozapadni pravac od Bojmunata, a međusobna im je udaljenost oko jedan kilometar. U Radanovcima žive samo Srbi. Prema podacima o kretanju stanovništva u Livanjskom polju, iz ovog je sela, 1945. godine, odselilo 6 porodica u Vojvodinu.

Toponimi su: Brijeg, Crljenica, Čemerluša, Duboka draga, Dubrave, Govnuša voda, Ivetića groblje, Konjskač, Krstačica, Kulašica, Kupaline, Lokva, Lokvina, Lopari, Ljeskove doline, Mešeti, Mlakve, Poljak, Panjište, Pistet, Pivulja, Ploče, Pobrnjice, Potoci, Pustopolje, Šib, Tanka draga, Vlake.

U Radanovcima su živele srpske porodice:

BIKIĆ – prema jednom predanju, Bikići su nastali u Glamoču od jednog Radanovića koji je bio jak kao bik, te su se u livanjsko polje odselili vjerovatno davno prije prvog svjetskog rata; selo se zove Radanovci, a Bikići kao i Radanovići (koji i sad žive u Glamoču u selu Podgradina) slave krsnu slavu Vrbicu-Lazarevu subotu. Prema drugim izvorima, ranije su se prezivali Zakonović a u Livanjsko polje su došli iz Dalmacije.

VUJANOVIĆ – su najstariji stanovnici u ovom selu, poreklom su kao i Vujanovići iz Čelebića. Slave Svetog Stefana.

ĐUKIĆ – doselili su se iz Peulja kod Bosanskoa Grahova za vreme turske vladavine. Slave Svetog Stefana;

ERCEG – doselili su se iz Čelebića. Slave Svetog Luku;

NENADIĆ – doselili su se iz Dabra kod Vrlike, početkom 1878. godine. Slave Sv. Nikolu;

TOMIĆ – ranije su se prezivali Zakonović. Doselili su se iz Dalmacije. Slave Vidovdan.

—————————————————————

Izvori: http://www.lijevno.com i http://www.relax-livno.com

Selo Rapovine se smjestilo iznad rijeke Žabljak, na obronku brda. Godine 1882. sastojalo se od tri mala zaseoka: dva sa imenom Rapovine i treći, sjeverozapadno od Rapovina, pod nazivom Arnauti. Zapadno, iznad današnje ceste, stoji naselje Borića Karaula, poslije prozvano Kaursko selo ili Kauri, podjednako udaljeno od Piragića Doca i Rapovina. Ime Borića karaule nastalo po velikoj kuli koju su Borići imali na tom mjestu, prije nego su preselili u Guber i Komorane. Arnauti nose ime po istoimenoj srpskoj porodici koja je tu živjela. Naziv Rapovine donosi Bogdanović 1768. godine i Miletić 1813. godine, ali u ranijim popisima ga nema.

Malo iznad sela je starije katoličko groblje sa velikim brojem nadgrobnih spomenika, često monumentalnih formi. Ističu se spomenici Kaića, Jurkića, Miletića, Markovića i dr. U ovome groblju ukopavale su se i gradske katoličke porodice u XIX vijeku. Unutar groblja su dva stećka, a literatura donosi da je ovdje evidentiran i jedan rimski napis. Ispod sela, preko Žabljaka, i danas se nalaze ostaci starog mosta kod koga je bio Kutlešin han. Preko rijeke, na lokalitetu Ploče, izvire obilno Čizmica vrilo, koje se odmah ulijeva u Žabljak.

Iznad Rapovina izvire potok iz dva vrela zvana Lucinovac. Prije gradnje puta i mosta ispod sela je postojao stari put koji se pružao od Malog Gubera na Borića Karaulu, pa odatle iznad Rapovina išao na Donji Žabljak. Zemlju su ovdje imali Borići, Firdusi, Čizmici, Hodžići, Insanići, Guše i drugi.

Toponimi: Ade, Bajagić draga, Bajagićpotok, Barjaci, Borića karaula, Bosimiše (Božinuše?), Cipac, Ćavčine, Čizmica vrilo, Draga, Dubine, Dušica, Đuzelbeguše, Kutlešin han, Karaule, Konop, Košćunovice, Luke, Majdan, Male šume, Merdžanuše, Pletine, Ploče, Progon, Rakite, Ramuše, Staro pojilište, Šantuše, Veliki brig, Veselo, Vignjevače, Vrba.

Srpska porodica iz ovog sela:

ARNAUTI – ovde došli iz Gubera.

Rodovi Bošnjaka: HODŽIĆI – Kmetovi su im bili Jukići iz Rapovina. ŠPANJE – kuće su im bile gdje su danas Kreše. Preselili su u Livno početkom XX stoljeća.

Hrvatski su rodovi: BAKOVIĆI – iz Bajagića kod Sinja; BRALE – iz Dicma kod Sinja; ČONDRIĆI – oko 1879. godine doselili sa Sviba u Dalmaciji; DŽAJE -preselili iz Listana; ERCEZI – iz Hercegovine; KREŠE (ranije Drinovac) – porijeklom iz Drinovaca u Hercegovini; LOVRIĆI – od Sinja; MARINČIĆI – preselili iz Dobrog; ŠARIĆI – iz Tijarice kod Sinja;

——————————————————–

Izvori: http://www.lijevno.com i http://www.relax-livno.com

Ime selima Gornji i Donji Rujani dolazi od jedne grmolike biljke koju mještani zovu „Ruja“. Pod jesen, naročito u Septembru, sjeverne padine Dinare, podno kojih su se smjestila ova dva sela, djeluju kao najljepše slikarsko platno presvučeni divnim rumenilom ruja. Od tog ruja dolazi i ime selima Rujani.

Zanimljiva je tvrdnja fra Grge Lozića, koji je nekada bio sveštenik u Lištanima: on kaže da su se Rujani nazivali Žilić (Gornji i Donji Žilić), on je čak u matice krštenja i vjenčavanja upisivao pored novog naziva i stari.

Rujani se prostiru u jugoistočnom pravcu od Čaprazlija. Sela međusobno razdvaja čaprazlijski ponor, zvan Mišija peća, i korito Krivače. Selo se dijeli na Donje i Gornje Rujane. Gornji Rujani se na pravcu jugoistok nadovezuju na Lištane. Na terenu današnjih sela Rujani postojalo je staro naselje, o čemu svjedoče praistorijski, rimski i srednjovjekovni ostaci nadgrobnih obilježja.

Na gradini, povrh Donjih Rujana, nađeno je mnogo glinenih fragmenata, životinjskih kostiju, ostataka zida i maltera, te komadi rimskog stakla. U Gornjim i Donjim Rujanima nalaze se srednjovjekovni nadgrobni spomenici.

Tokom turske vladavine u Bosni i Hercegovini, u Rujanima su, osim srba i Hrvata, živjeli i muslimani. Selo je bilo sastavni dio Atlagića begluka. I danas se u Gornjim Rujanima nalaze ostaci muslimanskog groblja, a u Donjim Rujanima ostaci kuće nekog od Atlagića. Teren uz glavni asfaltni put u Donjim Rujanima koji vodi od Sajkovića do Prologa ili, preciznije, od sadašnje osnovne škole, prve Perića kuće i ulice, pa prema Odakovim kućama, pored pravoslavne crkve i groblja, ispunjen je mjestimično stećcima. Ovaj prostor prema priči čoveka rođenog u ovom selu, Bože Boškovića, mjesno stanovništvo zove skandala.

Toponimi su: Alijaguša, Antulin greb, Avlija, Babić, Bašinci, Bašine lokve, Baština, Beglučko trnje, Begluk, Benti, Berberovac, Bilanove drage, Bili brig, Božine lokve, Brig, Brigovi, Brižine, Broč, Bulini grebovi, Buljanuša, Cipci, Čađavac, Čevlijina greda, Ćukovac, Debelica, Dolića luka, Duboki dolac, Džemadanov brig, Džudželija, Glavice, Gradina, Grgin pod, Hačica, Hadžikuša, Havačuša, Havica, Jazmak, Jezera, Kaldrma, Kamenice, Kamenita rupa, Kamenovi, Karametuša, Keruša, Kolač, Kolovoz, Konopljište, Koviovac, Kozoperovac, Kremenjak, Krikuša, Krstača, Kukurikuša, Kuljanin brig, Kurića glavica, Lakat, Lanište, Lazabatuša, Lucuša, Luke, Luški put, Maglaj, Mala palevina, Mala (Mahala), Maljani, Mehmedbegove rupe, Milakuša, Misija peča, Mlinarice, Modro vrilo, Muzuruša, Neznano groblje, Okrugla lokva, Okrug/jače, Osoje, Palaćka, Piskulja, Pod gromom, Podaš trana, Police, Poljice, Ponor, Poprikače, Posranice, Provski put, Pustošina, Puškomet, Radalovci, Rašće, Ravan, Ravni, Razdolje, Razorine, Roškiput, Samar, Sastavci, Smrduša, Srpsko groblje, Stanišća, Staro groblje, Stojuša, Stublić, Stupaluša, Suhi humac. Sultanov kamen, Sušac, Šuplji humac, Talin greb, Torlakuša, Trnovače, Trnovci, Tulijini grebovi, Velika glavica, Velika njiva, Zastojuša, Zrn, Žarkova kosa, Žarkuša, Žrvanj.

Tokom Drugog svetskog rata, ustaše su 1941. godine u Gornjim Rujanima ubile 144 Srba čija su tela zakopana u masovnoj grobnici u Prologu ili bačena u jame: Ravni Dolac, Provalija i Razvala. U isto vreme, u Donjim Rujanima su ubile 216 Srba, čija su tela zakopana u masovnoj grobnici u Prologu ili bačena u jame Ravni Dolac i Propunta. Njihove kosti su 1991. godine najvećim delom ekshumirane i prenete u spomen kosturnicu u Livnu. Njihova imena možete naći ovde: https://omlivanjska.com/livanjski-srbi/secanje/

Prema popisu iz 1991. godine, u Gornjim Rujanima je bilo 489 stanovnika, od čega 3 srpske nacionalnosti, 485 hrvatske nacionalnosti i 1 ostalih nacionalnosti. U Donjim Rujanima je bilo 445 stanovnika, od čega niko srpske nacionalnosti, 444 hrvatske nacionalnosti i 1 ostalih nacionalnosti.

Sadašnji stanovnici sela Rujani su samo Hrvati. U Rujanima danas nema srpskih porodica, a o njihovom nekadašnjem prisustvu svedoči Pravoslavna crkva posvećena Pokrovu Presvete Bogorodice, oko koje se nalazi i groblje, kao i ostaci srpskih kuća.

O Pravoslavnoj crkvi možete pročitati više ovde: https://omlivanjska.com/parohija-lijevanjska/parohija-gubinska/

U selu se nalaze dva pravoslavna groblja. O pravoslavnom groblju u Donjim Rujanima možete više pročitati ovde: https://omlivanjska.com/2013/09/16/groblje-u-rujanima/. O pravoslavnom groblju u Gornjim Rujanima momožete da pročitate više ovde: https://omlivanjska.com/2014/10/14/grobljegrujani/

RODOVI

U selima Gornji i Donji Rujani živele su srpske porodice:

BAČKOVIĆ – ne zna se odakle su došli; slave Djurdjevdan.

BOŠKOVIĆ – došli su iz Crne Gore u Dalmaciju, a odatle u Rujane odakle su se raselili u Čaprazlije i Golinjevo. Slave Svetog Nikolu;

BULOVIĆ (Gredar) – doselili su se iz sela Bitelić kod Sinja, gde su ih zvali Gredari, jer su živili u neposrednoj blizini Bitelićke Grede. U Bitelić su došli nekoliko vekova ranije, najverovatnije iz Crne Gore. Slave Svetog Jovana;

ČEKO – ne zna se ništa o njihovom poreklu.

ĆALIĆ – ne zna se odakle su došli;

DENIĆ – doselili su se iz Sajkovića. Slave Svetog Nikolu;

ERCEG – doselili su se iz Hercegovine. Slave Svetog Luku;

KISO – poreklom su iz Hercegovine, odakle su se doselili u Dalmaciju, a potom u Livanjsko polje. Slave Svetog Đurđa;

KOZOMARA – prema predanju su poreklom iz Starog Vlaha. Sa Kozare su se doselili u okolinu Vrlike, a odatle u Livanjsko polje. U Čelebić došli iz Bogdaša. Slave Svetog Jovana;

LALIĆ – doselili su se iz Vrlike; slave Svetog Stefana;

MALJKOVIĆ – doselili su se iz Čaprazlija. Slave Svetog Jovana;

STOJIĆ –  doselili su se iz Podosoja kod Vrlike. Slave Svetog Jovana;

STOJANAC – doselili su se iz okoline Vrlike;

VULIĆ – doselili su se iz Bitelića kod Sinja;

ŽDERO – doselili su se iz Dalmacije. Slave Svetog Jovana;

Na putu za Bosansko Grahovo, posljednje selo koje pripada livanjskoj opštini jeste Sajković. Ovo ime nije prvobitan naziv naselja. Jedan dokumenat iz 1400. godine zabilježio je ovo naselje pod imenom Sankoviće. Ovaj najraniji oblik naziva naselja susrećemo u istorijskim izvorima i s početkom XVII vijeka. Selo se smjestilo podno samog Troglava, gdje se nalazi mnoštvo planinskih livada čije trave mještani od davnina koriste kao izvanrednu stočnu hranu. Sijeno sa ovih prostranih planinskih pašnjaka seljani su dogonili na saonicama koje služe gotovo isključivo za te potrebe, a zovu ih sanke. Po tim sankama, kazivao mi je ovdašnji profesor Marko Pajčin: „naše se selo nazvalo Sanković, kako često i sada kažu stariji stanovnici sela“. Docnije je formiran naziv Sajković.

Turci su 1550.g. izvršili opširan popis domaćinstava u Kliškom Sandžaku. U tom popisnom defteru se navodi da se pod imenom Sajković, selo nalazi  sjeverozapadno od Livna.  Selo pripada Hasu (posjedu) Behrem-bega Hercegovačkog, u nahiji Saramiše (mali hrast, Nahija se spominje i 1516.g.) u Čifluku Ferhada-čelebije, a u Džematu kneza Mehmeda, spahije, novog muslimana. Inače, toj Nahiji, pored sela Sajkovića, pripadaju dvije Merze (selišta) i pet sela, kao što su: Strubnić (Strupnić) sa 15 kuća, Prehva (Provo) sa 13 kuća, Ljubunić (Ljubunčić) sa 11 kuća, Radanica (Vjerovatno Radanovci) sa 13 kuća i Čepogrlje (vjerovatno Čaprazlije) sa 17 kuća.  U selu Sajkoviću i Mezri (selištu Sajković) je popisano ukupno 35 kuća (domaćinstava), sa imenom i očevim imenom domaćina, kao: Radovan sin Bogdanov, Dragić sin Đorđijin i td. (prezimena tada još nisu postojala). Dakle, Sajković je po broju domaćinstava bio najveće selo u Nahiji, iako se iz popisa ne može zaključiti tačan broj stanovnika, jer, članove domaćinstva u to vrijeme, turske vlasti nisu popisivale (porez se plaćao po domaćinstvu). U tom popisu se takođe konstatuje, da su u selu Sajkoviću, živjeli isti stanovnici, kao i po starom defteru prije više od 20 g. što znači da se Sajković pod tim imenom spominje u prvim turskim popisima  sa samog početka 16. vijeka.

Sajkoviću kao dijelovi naselja pripadaju Lužani i Vedro polje. Kuće sela Lužani smještene su u jednoj omanjoj uvali, koja je obrasla visokim drvećem hrasta lužnjaka. Od imena hrasta lužnjaka i šumice luga, izvedeno je i ime naselja Lužani. Iznad Lužana, na jednom ovećem planinskom proplanku, smjestilo se tridesetak kuća sella Vedro polje. Ovaj planinski proplanak, zbog njegove veličine, zovu polje. Uz to, on mnogo podsjeća na „vedro“, drveni sud za vodu, i otud vedro polje, a po njemu i ime naselja.

Selo se sa kraćim prekidom veže u Kazance. Naselje jednim dijelom prati put Grahovo – Livno i put Sajković – Prolog, a drugi dio je smješten u samom podnožju Troglav planine. Kad se pogleda Troglav sa Postopolja ili od gubinskog bunara, ispod Gubina, ovaj divovski masiv u mnogome podsjeća na Durmitor, gledan sa Crnog jezera.

Sajković je u Versajskoj Jugoslaviji imao školu, ambulantu i motorni mlin (Banića). Poslije Drugog svjetskog rata ostala je samo škola, da bi i ona prestala raditi, a djeca su išla u centralnu osmogodišnju školu kod provskog ponora.

Treba istaći i da su iz sela Sajkovića bila dvanaestorica Solunskih dobrovoljac. Mađu prvim žrtvama u Drugom svjetskom ratu bili su Sajkovljani. Njih 10 (bila su još dvojica braće iz sela Grkovaca), na čelu sa Protom Ristom Ćatićem su 6. juna 1941.g. ubijeni i bačeni u jamu više Suhače kod Livna. U Sajkoviću je rođen poznati i najomiljeniji u cijeloj krajini, vođa ustanka  i komandant Cvijo Oraščić Pajčin.

U Sajkoviću se na nekoliko mjesta nalaze stećci, bez pisanog teksta i ornamenta. Drugih arheoloških iskopina nije nađeno, jedino što bi trebalo ispitati lokalitet Crkvine, blizu Injčevih i Bobušića kuća.

Prilikom kolonizacije 1945. godine, 9 familija iz ovog mjesta odselilo je u Vojvodinu. Selo je i danas bez asfaltnog puta i vodovoda.

Toponimi Sajkovića i okoline su: Agin greb, Aginica, Bešika, Bobušić, Bojanovka, Breze, Brkuša, Budžak, Bulin greb, Buljevac, Bunarić, Crkvina, Čatrnja, Dajinica, Dizdaruše, Djela, Donji bunar, Dražica, Đurićeva njiva, Firdusov dolac, Glavica, Glavičine, Grad, Guste, Hladnjevača, Ivetića bunar, Joša, Jošin Brijeg, Kisačke Dizdaruše, Klenići, Kljaštine, Kozice, Kratelj, Krč, Krivodo, Krstača, Kulašice, Lastve, Lice poljanica, Lice, Lokvine, Lokvuša, Lušić, Ljut, Mezov, Mramorje, Muderizovke, Ogračić, Omerovac, Pjeskoviti brijeg, Podgradina, Poljci, Poprekuša, Razboj, Ruduša, Savin brjeg, Skakala, Studenac, Studenjačke njive, Šimatova glavica, Šobatovac, Tavan, Ulica, Vedro polje, Vidin Brežik, Vučija jama, Zborovita glavica.

U selu su živele srpske porodice:

BAROŠ – doselili su se iz Kotluše kod Vrlike. Slave Svetog Nikolu;

BIKIĆ – doselili su se iz Dalmacije;

BOGAVAC – doselili su se iz Dalmacije;

BOBUŠIĆ – staro prezime im je bilo Lovren, a doselili su se iz Nuglašice. Slave Svetog Đurđa;

BODROŽIĆ – doselili su se iz Koljana kod Vrlike. Slave Svetog Stefana;

BOGAVAC – doselili su se iz Dalmacije;

DAVIDOVIĆ – doselili su se iz Dalmacije;

DENIĆ – doselili su se iz Koljana kod Vrlike. Slave Svetog Nikolu;

INJAC – su najrazgranatiji rod u Livanjskom polju, a poreklom su iz Crne Gore odakle su došli u Gerzovo pod prezimenom Daničić. Zbog ubistva nekog Turčina pobegli su u Glamočko polje i promenili prezime u Injac. U Donjem Livanjskom polju ova mnogobrojna familija se deli i raseljava u druga sela. Slave Svetog Vasilija;

IVETIĆ – doselili su se iz Civljana kod Vrlike. Slave Svetog Stefana;

JOLIĆ – staro prezime im je bilo Zagorac, a promenili su ga u Jolić oko 1880. godine po imenu pretka Jole. Doselili su se iz Otišića kod Vrlike. Slave Svetog Nikolu;

KOZOMARA – doselili su se iz Bogdaša. Slave Svetog Jovana;

MARIJAN – doselili su se iz Kotluše u Dalmaciji. Slave Svetog Jovana;

MIHAJILO – staro prezime Stoisavljević, a potom Kukavica. Doselili su se iz Otišića kod Vrlike. Poznati su po nadimku Krčmari. Prilikom raseljavanja deo ove familije je promenio prezime u Mihajlović. Slave Svetog Arhanđela Mihaila;

MIHALJICA – poreklom su iz Crne Gore gde su se prezivali Miljanić. Odatle su došli u Liku, a u Sajković su se doselili iz Kosora kod Vrlike. Slave Svetog Nikolu;

NINKOVIĆ – poreklom su iz Hercegovine odakle su došli u Dalmaciju, a potom u Sajković. Slave Svetog Jovana;

PAJČIN – ova familija je ogranak Injaca. Slave Svetog Vasilija;

PETROVIĆ – doselili su se iz Otišića kod Vrlike, Dalmacija. Od njih su Crnogorci. Jedan deo Petrovića u Livanjskom polju, uključujući one u Sajkoviću, slave Sv. Georgija – Đurđevdan, dok drugi slave Svetog Arhanđela Mihaila;;

ROSIĆ – iz Otišića kod Vrlike doselili su se u Sajkovića, a odatle u Čelebić. Slave Sv. Jovana;

SAVIĆ – doselili su se iz Gorjaka kod Vrlike. Slave Svetog Stefana;

ŠORMAZ – poreklom su iz Kosova kod Knina. Slave Svetog Nikolu;

ŠUNJKA – prema porodičnom predanju došli su iz Crne Gore u okolinu Zadra i tamo su promenili prezime, iz Obad(ović) u Šunjka. Iz zadarskog kraja preselili su se u okolinu Vrlike, a odatle u Livanjsko polje. Njihovi preci su slavili Svetog Jovana, a kasnije, posle stradanja tokom zime kada su išli u nabavku pića za slavu, promenili su slavu i slave Svetog Iliju.

VJEŠTICA – poreklom su iz Like (Zrmanja). Slave Svetog Đurđa;

ZAGORAC – doselili su se iz Otišića kod Vrlike. Staro prezime im je Obućina Slave Svetog Nikolu;

Smrčani se nalaze sjevreno od Podhuma. Selo se smjestilo u jednoj povećoj kraškoj uvali, gdje obdanica traje znatno kraće, naročito zimi. Zbog toga se u selu „smrkne“ znatno ranije nego u susjednim naseljima. Uočavajući neobičnost ove prirodne pojave, mještani su selu dali ime Smrčani, a ne Smričani, kako se to često pogrešno piše i izgovara.

Iznad Smrčana je selo Glavice za koje statističari kažu da su dio sela Smrčana. Inače, sva manja uzvišenja stanovnici Livanjskog polja nazivaju „Glavica“.

Jugoistočno od Drinove Međe, prema putu za Duvno nalaze se sela Lopatice i Lopatinac. Imena ovih naselja, koja su susjedna, podsjećaju nas na nekad vrlo raširenu proizvodnju različitih predmeta u kućnoj radinosti. Naročito cjenjeni proizvodi iz ovih sela bili su „lopari“, posebna vrsta drvene „lopate“, za stavljanje i vađenje hljeba iz krušnih peći, koje je ranije imalo svako seosko domaćinstvo.

U jednoj pitomoj kraškoj uvali šumovitog Tribnja smjestilo se selo Glavuša, koje, kao dio naselja, pripada Lopaticama. Ranije je u vrtači, koju su zvali „Glavuša“, bilo vrlo tiho, „gluvo“, kako kažu mještani. Ime vrtače uzeto je i za ime sela.

Smrčanima pripadaju zaseoci: Potok, Glavice, Lopatinac i Lopatice. Selo je udaljeno od Livna oko 6 kilometara, idući starim a i novim asfaltnim putem prema Podhumu i Duvnu.

Među toponimima na području Smrčana, Lopatica, Potoka i Lopatinca izdvajaju se: Adica, Balbuša, Baltin dolac, Barjačić, Beglučina, Beljanov dolac, Biluša, Brdine, Brdo, Brezine, Brižine, Brzumila, Buljac, Cerova glavica, Ciganka, Čajra, Ćevrljugašica, Divljakinja, Dočić, Dolnja i Gornja glavica, Drage, Drvarska glavica, Duboka draga, Duga draga, Dujina perlina, Gavranov kuk, Gluvuša, Gradac, Jandrića dolac, Jezerac, Jezerovac, Kadinjača Glavica, Katunišće, Košara, Kratelj, Krivodolice, Kuline, Ledine, Liščica, Luka, Ljuljevac, Mala Milkovača, Matina draga, Metoka, Milković, Mlava, Naplavci, Ograde, Oštra glavica, Pažinovac draga, Pekara, Perline, Potočka draga, Površje, Prilivode, Prluša, Prosine, Račino groblje, Rakita, Rastina, Rastovac, Saltaguša, Seline, Sopot, Stanina, Strane, Stupe, Suva ploča, Topla draga, Velika milkovača, Velika okreta, Vodoskočija.

U Smrčanima su živele srpske porodice:

ŽDERO – doselili su se iz Srđevića. Slave Svetog Jovana;

JAGODIĆ – poreklom su iz Podgrede odakle je njihov predak došao kao učitelj u Smrčane i tu se nastanio;

MARIĆ – došli su sa Kupreške visoravni, iz Donjeg Malovana. Slave Svetog Đurđa;

PAŽIN – su iz Piragića doca, zaseoka Velikog Gubera, a poreklom su iz Crne Gore. Bili su kmetovi na imanju bega Piragića. Slave Svetog Đurđa;

POPARIĆ – došli su iz Prova. Slave Svetog Jovana;

RADIĆ – došli iz Glamoča. Slave sv. Tomu;

RACO – iz Dalmacije preko Gubera došli u Smrčane. Slave Svetog Jovana;

SIMIĆ – nema podataka o njihovom poreklu. Slave Svetog Iliju.

Hrvatski rodovi su: BELJANI – doselili iz Grabovice; BEVANDE – iz Hercegovine; ČEČURE – s Roškog polja. Ovdje su 1815. godine; ERCEZI – (u zaseoku Lopatice) iz Hercegovine; FRANIĆI; JURKIĆI – iz Roškog Polja; KARADŽE iz Ciste u Dalmaciji; KRIVICI – (u zaseoku Lopatice) preselili iz Jagodnjaka pod Tušnicom. Daljim porijeklom od Bugojna; MANDIĆI – preselili iz Potočana. Ovdje su 1815. godine; MIHALJEVIĆI – preselili iz Podhuma 1934. godine; MILO VICI – iz Podgrađa, niže Zadvarja u Dalmaciji; MIŠIĆI – god. 1815. su u Vidošima; MIŠKO VICI – (u zaseoku Glavica) iz Tijarice u Dalmaciji. Zvali se ranije Babić; PAVIĆI – preselili iz Podhuma. Porijeklom iz Tijarice u Dalmaciji; PERKOVIĆI – (u zaseoku Potok) doselili iz Mijakova Polja; PERVANI – iz Tijarice u Dalmaciji; ŠOŠIĆI – iz Voštana u Dalmaciji; VIDOVIĆI – (u zaseoku Lopatinac) preselili iz Dobrog; VUKOJE – iz Kočerina u Dalmaciji.

Bošnjački rodovi su: BAŠIĆI – nekadašnji Bušatlijini kmetovi romskog porijekla. Žive na Ciganskom brdu iznad Smričana. MULALIĆ – ovdje su kuću imali Arif i Fazlo Mulalić, sinovi Mujage, te njihove dvije sestre. Arif je živio u Livnu, a Fazlo odselio u Tursku; TERZIĆ1 – jedna porodica livanjskih Terzića doselila je u Smričane 1859. godine. Muho Terzić je u Glavicama kupio zemlju od Bušatlija. Nije ih bilo 1893. godine.

Srđevići se nalaze u Srđevićkom polju, u podnožju Tribnja. Ne postoje podaci kako je selo dobilo ime. U popisu bosanskih spahija 1711. godine upisano je selo Budimić u hlivanjskoj nahiji, što može biti današnji zaseok Srđevića, Budmilić. Austrogarske topografske mape iz 1882. godine prikazuju ga kao selo sa nekoliko izolovanih i međusobno udaljenih zaselaka. U prvom turskom popisu iz 1485. godine ovo selo je upisano kao Bužani (Božani), a pod sadašnjim imenom spominje se tek 1741. godine (Sargevichi). Srđevići imaju 5 javnih bunara. Nasuprot sela Srđevića je selo Lipa sa značajnim arheološkim nalazištima, pa se ne isključuje mogućnost da i u Srđevićima postoje neistražena arheološka nalazišta.

Toponimi u Srđevićima su: Ajazovine, Alčevina, Bare, Begov dolac, Begovača, Brda, Budmalić, Burišće, Bužnica, Cerova glavica, Ceruše, Čalor-livode, Donji uvrat, Džankuša brdo, Gaguša, Gornja mahala, Gradine, Javorak, Kotline, Krčevine, Kukavice, Mašet, Mlava potok, Mujina livada, Njivice, Novak, Očkarevac, Odžak, Opačica potok, Oskaruša, Parlić, Perala, Perline, Podbarem, Pogrebnica, Ponori, Potok, Površje, Ramikuša, Skladi, Srđevići, Strane, Šarića groblje, Šušnjić, Uža, Vuče stine, Vučpolje, Zgoni.

U ovom selu su živele srpske porodice:

ŽDERO – doselili su se iz Dalmacije, a kasnije preselili u Guber. Slava Svetog Jovana;

ČARANE – nema podataka o njihovom poreklu.

U Srđevićima živjelo je više porodica livanjskih BRKIĆA. Ovdje su kuće imali Mahmutaga Brkić, sin Numanagin i Zulfo Brkić, sin Dervin. Kmetska selišta posjedovali su i njihovi rođaci: Salihaga, sin Huseinage Brkića koji je odselio u Istambul, njegov brat Mahmutaga, te Nasko Brkić, sin Dervin koji je odselio u Skadar. Odžak Brkića bio je u zaseoku kod Podhuma, od čega mu ostade ime Odžak. Pored njih, svoj odžak nekada su tu imali i Durakbegovići, kasnije Durutbegovići. Odžak se nalazio u današnjem zaseoku Srđevića Budmiliću.

Danas su ovdje samo Hrvati: BADROVI – preselili iz Podgradine; CURICI -doselili iz Korita; KASALO – doselili iz Prologa; KELAVE – preselili iz Dobrog; KNEŽEVIĆI – preselili iz Vržerala; KUPREŠANI – sa Kupresa; KUREVIJE – ovdje su 1815. godine; MAMICI – doselili iz Zidina; MATANI – doselili iz Orguza; OJVANI -ovdje su 1815. godine; PERIŠE – 1741. godine su u Ljubunčiću; ŠARIĆI – preselili iz Grabovice, a ranije iz Dalmacije; ŠUKANI-VIDOVIĆI – preselili iz Dobrog; VRDOLJACI – vele da su od Imotskog. Ovdje su 1741. godine; VUKADINI – tvrde da su doselili od Duvna.

——————————————————-

Izvori: http://www.lijevno.com i http://www.relax-livno.com

Smješten je u vrhu jedne duboke uvale uvučene u podnožje planine Golije koja dijeli Livanjsko i Glamočko polje. Na istočnom dijelu sela je lokalitet Gradina sa dobro očuvanim nasipom ovalnog oblika i primjercima stare keramike. Ime sela spominje se 1733. godine, kada je neki Jovan iz Strupnića, u blizini hlivanjske tvrđave, tužio Luku Jarika iz Dalmacije zbog duga. U selu je velika nekropola sa 79 stećaka.

Prilikom gradnje škole uništeno je 11 stećaka. Ovih nadgrobnih spomenika ima i u katoličkom groblju, od kojih je jedan dio ugrađen u zid groblja. Ovdje ima i ostataka rimske kulture. Matija Kovačević je 1906. godine otkopao na zemlji Nikole Kujundžije i Jakova Urse veći dio zgrade sa ostacima rimske opeke i crijepa.

Zgrada je navodno imala 13 prostorija. U selu je stajao i jedan rimski napis koji je vremenom zatrpan. U seoskim njivama zvanim Prikače bile su tri grobnice od opeke i ostaci rimskog puta koji je išao prema lokalitetu Bajrak, gdje su se također nalazile grobnice zidane ciglom. U selu su pronađena dva bakrena novčića Konstatina Velikog, od kojih je jedan novac Kartage i kralja Micipsa.

U blizini seoskih kuća su četiri tumulusa bez nadgrobnih spomenika. Dosta zemlje u ovom selu pripadalo je Duranima iz Livna, sa kmetovima Baraćima, Žarkama, Ćenanima i Rimcima. Vlasnici su, također, livanjske Bušatlije, Švrake, Šeremeti i Halulići, te Kulenovići iz Travnika.

Toponimi su: Bajrak, Belenzuk, Branjevina, Brist, Cipac, Crna draga, Čajra, Ćatuša, Dražica, Drinjac, Drinjača, Duge njive, Glavica, Haluluša, Jazovac, Karanovac, Katalina međa, klenje, Krivaca, Kruša, Kruška, Laštre, Lepenzuša, Lipe, Lučnjak, Mačića draga, Madžarev dolac, Milutinovka, Mlahve, Odanak, Odanci, Oplatina, Pobrdnjača, Pod, Podkraj, Poljana, Prikače, Raztrnuta greda, Rimčev tor, Rimčev trn, Runja glavica, Rujanova glavica, Rujeva glavica, Sedra, Sedve, Šarića pod, Šavića pod, Tintorovac, Trišnja, Turba, Humac, Vodena draga, Vrila, Zvizduša.

Stanovnici su nekada bili Bošnjaci, Hrvati i Srbi, a danas su samo hrvatske porodice: BARACI – u Strupniću su 1741. godine; BULJANI – iz Bitelića kod Sinja; ĆOSIĆI; DAMJANOVIĆI – iz okolice Sinja; GELE – iz Vrlike; KUJUNDŽIJE – iz Jajca oko 1720. godine; LAŠTRE – u Potočanima i Zagoričanima 1741. godine; MEDO – zvali su se Slipčevići. Doselili iz Jajca 1741. godine; PENIĆI; POPOVIĆI – iz Bajagića kod Sinja; RIMC1 – u Čelebiću 1741. godine; SOLD1ĆI – iz Zasioka kod Sinja; URSE; VUJEVA – od Vrlike; TOKIĆI-MATKOVIĆI – iz Bitelića kod Sinja.

—————————————————–

Izvor: http://www.relax-livno.com

Sjeverozapadno od Livna, pored novog asfaltnog puta prema Glamoču i Bosanskom Grahovu smjestilo se selo Suhača. Ovo je selo jedno od najstarijih naselja u Livanjskom polju, čiji se kontinuitet nije prekidao od neolita. Na veliku starost naselja upućuje i njegovo ime, a naročito vrlo rijedak i star, sufiks „ača“. Današnje ime sela nastalo je od riječi „suvača“, koja se ranije upotrebljavala za označavanje mlina, vodenice, na jednoj od najvećih estavela u polju. (Estavele su prirodne pukotine u krečnjaku, koje u kasnu jesen, zimu i rano proljeće funkcionišu kao izvori). U kasno proljeće, ljeto i ranu jesen estavele su bez vode. Jedno vrijeme u godini, kada se voda u polju „spusti“ na niže, ili poteku tek formirani vodotoci, estavele prorade i kao ponori kroz koje se gubi voda. Ovu izuzetno rijetku prirodnu pojavu čovjek je vješto iskoristio i na estaveli podigao mlin, suvaču. Docnije je vodenica, suvača svoje ime „posudila“ susjednome selu.

Današnje selo Suhača je vezano uz Zastinje. Prostire se većim dijelom u podnožju Kruga. Zapadnim dijelom ovo selo veže se sa Velikim Kablićem. Lokaciju sela prati asfaltni put Livno – Glamoč ili Livno – Bosansko Grahovo, s obzirom da dolazi do raskršća kod škole u Priluci. Iznad sela Suhača i Kablići diže se, kamenom nasuta, gradina gdje su arheolozi našli komade glinenog posuđa, koje pripada praistorijskom i rimskom vremenu. Na sjevernoj strani Suhače postoji jedna veća gromila, koju ovdašnji stanovnici zovu Mala Gradina. Na ovom lokalitetu nađeno je mnogo ostataka glinenog posuđa. Na terenu sela je nađena i jedna rimska grobnica i nekoliko rimskih natpisa. Sve ovo upućuje na činjenicu da je teren sela bio naseljen u praistorijsko i rimsko doba. Prema onome što je do sada utvrđeno, ovuda je vodio rimski put od Gradiške na Savi za Solin (Salonu), a preko Banja Luke, Borove Glave, Suhače i Kablića, Vašarevina, Ljubunčića, Lištana, Prologa, Čitluka kod Sinja. Pitanjem istorijske prošlosti ovoga sela i analizom zapisa istraživača bavio se i livnjak, profesor Stipo Manđeralo.

Zemljišta na području Suhače bila su u vlasništvu mnogih gradskih porodica: Gorušanina, Muftića Hubića, Vejzagića, Kaića, Vilica, Jovanovića, Dizdara, Gasala, Firdusa, Mačkica, Gagića, Balagića, Mulalića.

Toponimi: Abazagića greblje, Avlija, Atlaguša, Boruša, Burkuša, Čakaruša, Čavčine, Druljski potok, Dubočica, Džebuša, Gradina, Hamzaguša, Ivan draga, Kalendaruša, Kapetanovina, Kolibište, Kovanluk, Kraljevac, Lupanovac, Majdan, Mišimiša, Musala, Palanke, Prisava, Purguša, Saltaguša, Softićuša, Stupe, Šćetina njiva, Štitić, Tresule, Tuk jezero.

U Suhači su živeli pripadnici sve tri konfesije.

Od srpskih porodica selo je poslednja napustila Arnaut, poreklom iz Kosore kod Vrlike, koja je u ovo selo došla iz Gubera.

Ovdje su živjele slijedeće bošnjačke porodice: ABAZAGIĆI – odselili u Banjaluku; BURKIĆI – preselili u Guber; LEDENKO – preselili u Livno i Glamoč; TUFEKČIĆI – preselili u Livno. Tufekčići se spominju 1740. godine u gradu Livnu; VEJZAGIĆI – doselili iz Žabljaka.

Hrvati su: ANDABACI – iz Kablića; BARIŠIĆI – iz Rujana; BUDIŠE – iz Bajagića kod Sinja; CVRLJE – iz Glavica kod Sinja; ĆAĆIJE – iz Bajagića kod Sinja; ĆAVARI – iz Kopića kod Glamoča; DALIĆI – iz Priluke; DOLIĆI – iz Gubera; KASALO (prije Banici) – iz Prologa; KURBAŠE – iz Caića preselili u Prisap, a odatle u Suhaču; LAŠTRE – 1741. godine u Zagoričanima i Potočanima; LEDIĆI – iz Aržana u Dalmaciji; MARINČIĆI – 1815. godine u Dobrom; RUBIĆI – iz Kablića, a ranije iz Dalmacije; ŠEREMETI – prije 1814. godine preselili iz Priluke; TOMIĆI-(H)AJDUKOVIĆI – iz Duvna. U Kablićima su bili 1741. godine.

—————————————————

Izvori: http://www.lijevno.com i http://www.relax-livno.com

Duž sjevernog ruba Ždralovca, s južne strane planine Staretine, prostire se selo Vrbica. Ime sela nema ništa zajedničko s listopadnim drvetom vrba (deminutiv – vrbica). Naime, žitelji susjednih sela, koji su pravoslavne vjeroispovijesti, ranije su na dan Vrbice (Lazareva subota), dolazili u crkvu da posvete grančicu vrbe – vrbicu. Docnije, oko crkve, nastalo je naselje, koje su po ovome crkvenome običaju, prozvali Vrbica.

Selo se nastavlja na Radanovce, a proteže se prema Bogdašima i Bastasima. Sa jedne strane Staretina, a sa druge dio zemljišta Ždralovca čini okvir ovog sela, a pogotovo Bogdaša i Bastasa.

Stanovništvo je isključivo srpske nacionalnosti. Obradivo zemljište je oskudnije na ovom terenu, u odnosu na dosad spomenuta sela. Ždralovački dio polja nije melioriran, tokom godine je pod vodom i do sada neobrađivan. Prema jednom podatku, poslije Drugog svjetskog rata, sa terena ovih sela iseljeno je u Vojvodinu, u sela i bližu okolicu Bačke Palanke, 38 porodica. Iseljavanje je teklo i kasnije po raznim osnovama. Mladost se u svim selima malo zadržavala i rijetko planirala da ovdje živi. Sliku ovih sela je donekle izmijenio asfaltni put, koji je izgrađen 80-tih godina 20-og vijeka.

Toponimi na području Vrbice su: Ajmanice, Alajđuš, Babaluša, Blatovica, Breza, Bukov do, Bunaruša, Busike, Cvijanuše, Čemeruša, Ćair, Ćoruša, Debeli lug, Duga njiva, Duge, Eldovine, Galuša, Govnuša voda, Grab, Grevulja, Groblje, Heljdovina, Imela, Jaružica, Jasen, Jasenovac, Jasenje, Kalabuša, Klenuša, Košarište, Kratelj, Kremeršnica, Kulašice, Kulica, Luka, Meduša, Milošinovac, Nuglo, Okratine, Okrugljaš, Okrutine, Osoje, Otoka, Palučak, Panjevi, Petrovaca, Poljaruša, Polje, Potočina, Prisap, Pristap, Rakita, Riškuša, Seline, Skladovi, Slatke bare, Virovi potok. Virovi voda, Virovi, Vjenac, Vrbički lug, Vrbički pod, Vrlet, Vujanuše, Zeluša, Zvijanuše.

U Vrbici su živele ili žive srpske porodice:

VUJIČIĆ –  poreklom su iz Crne Gore. Slave Svetog Nikolu;

VULIĆ – doselili su se iz Bitelića kod Sinja. Slave Svetog Jovana;

DOKIĆ – najstariji rod u selu. Veruje se da su oni jedna od retkih porodica ovog kraja koja nikada nije bežala sa svog ognjišta, sve do 1994. godine kada su proterani iz sela. Slave Svetog Jovana;

ERCEG – poreklom su iz Hercegovine. Slave Svetog Luku;

JOVIĆ – doselili su se iz Bitelića kod Sinja. Slave Svetog Jovana;

ROSIĆ – doselili su se iz Otišića kod Vrlike. Slave Svetog Jovana;

ŠUNJKA – prema porodičnom predanju došli su iz Crne Gore u okolinu Zadra i tamo su promenili prezime, iz Obad(ović) u Šunjka. Iz zadarskog kraja preselili su se u okolinu Vrlike, a odatle u Livanjsko polje. Njihovi preci su slavili Svetog Jovana, a kasnije, posle stradanja tokom zime kada su išli u nabavku pića za slavu, promenili su slavu i slave Svetog Iliju.

Zastinje je selo iza prvih stena  kod Dumana, na starom putu od Livna prema Glamoču, po čemu je i dobilo ime (iza stina). Selo se pominje pod imenom Istnjane u turskom izvoru iz 1604. godine, a pod današnjim imenom spominje se 1741. godine. Begovska porodica Ljubunčić je tu imala kuće od preseljenja Kadri-bega Ljubunčića iz sela Ljubunčić u Zastinje, krajem 18. veka . Glavni deo sela je u podnožju planine Krug, a napaja se iz izvora: Bosonuša, Crnogorčevo i Jahefendića vrilo. U selu je srpsko Pravoslavno groblje, koje koriste i Srbi iz grada Livna.

U selu su nekada živele srpske porodice:

LOVREN – došli su iz okoline Glamoča. Slave Svetog Đurđa;

MALJKOVIĆ – došli iz Prova. Slave Svetog Jovana Krstitelja;

PAŽIN – došli su iz Gubera (Piragića doca). Slave Svetog Đurđa;

TODOROVIĆ – ranije su se prezivali Poplašen. Prezime su promenili prema imenu jednog od predaka. Prema nekim izvorima vode poreklo sa Kupreške visoravni. Slave Svetog Jovana Krstitelja;

CRNOGORAC – u Zastinje su došli iz Čelebića. Vode poreklo od Petrovića i, kao što se i po njihovom prezimenu može videti, doseljeni su iz Crne Gore, najpre u Dalmaciju (Otišić), pa u Livanjsko polje. Neki, po dolasku u Livanjsko polje zadržali prezime Petrović, a neki promenili u Crnogorac. Sudeći po njihovom starom prezimenu, slavi i oblasti porekla, Crnogorci koji žive u više sela Livanjskog polja mogli bi biti srodnici Petrovića iz Otišića. Slave Sabor Svetog Arhanđela Mihaila;

Dosta ranije, u Zastinju su živele i porodice: Poplašen, Čulić, Komljenović (po nekim izvorima Komjenović), Ždero, Marić, Rosić i Bošković.

Kao što imena mnogih naselja u Livanjskom polju nisu poznata iz ranijih perioda, tako isto nije poznato kako se ranije nazivalo selo Žabljak, koje se pod tim imenom susreće tek iz vremena turske vladavine. Selo se nalazi nedaleko od Livna, s obje strane puta za Duvno, i na samome izvorištu istoimene ponornice. Naziv rijeke potiče od obilja žaba u njoj.

Selo dobija ime zbog lokacije uz istoimenu rječicu, gdje je bilo mnogo žaba. Današnji žabljak se djeli na Gornji i Donji. Granicu između ova dva sela čini asfaltni put, što vodi između Livna prema Duvnu. Stanovništvo Donjeg Žabljaka (činili su) Hrvati i Srbi a Gornjeg Hrvati, Srbi i Muslimani.

U selu su nekada živele srpske porodice:

ARNAUT – u Žabljak su došli iz Gubera (do Gubera kao i Arnaut u Guberu);

BOŠNJAK – došli su iz Prisoja. Slave Svetog Arhangela Mihaila;

BOBUŠIĆ – nema podataka o njihovom poreklu;

VULETA – nema podatka o njihovom poreklu. Slave Svetog Đurđa;

ŽDERO – došli su iz Zastinja, posle Drugog svetskog rata. Slave Svetog Jovana;

LOVREN – nema podataka o njihovom poreklu;

MITRANIĆ – nema podataka o njihovom poreklu. Slave Svetog Đurđa;

MARIĆ – došli su sa Kupreške visoravni, iz Donjeg Malovana. Slave Svetog Đurđa;

NENADIĆ – došli su iz Glamoča. Slave Svetog Nikolu.

———————————————————————-

Izvori: http://www.lijevno.com i http://www.relax-livno.com

Поводом празника и славе цркве, 2.августа 2012.год. служена је Света Литургија у цркви Светог Пророка Илије у Црном Лугу. Кум и домаћин био је господин Милан Жмико с породицом, прошлогодишњи кум на освећењу цркве у Пеуљама. Пјевањем и одговарањем литургијско славље увеличали су парох граховски, протонамјесник Александар Рељић, богослов Немања Росић и господин Мирко Марић, представник Секретаријата за вјере Републике Српске.

Важно је поменути, да је претходни дан, у Пеуљама служена Света Литургија и парастос за покојног Дмитра Гашића, који се упокојио 10. маја, ове године у Лондону. Својим трудом и залагањем он је дао велики допринос обнови цркве Светог Великомученика Георгија у Пеуљама. Парастосу је присуствовао његов син Марко Гашић из Лондона, те овом приликом преузео архијерејску похвалницу за свога оца.

Свима који су допринјели обнови и окупљању нашег вјерног народа, Управа парохије упућује ријечи хвале и жели свако добро од Господа.

———————————————————

Извор: http://www.lijevno.com